बेरोजगारी अति आश्चर्य जनक रुपले बढ्नेः आइएलओ

'विश्वव्यापी आर्थिक संकटका कारण संसारभर बेरोजगार हुनेहरुको संख्यामा आगामी दिनमा अत्यधिक रुपले वृद्धि हुनेछ । अहिले रोजगारमा रहेकाहरु पनि आगामी दिनमा बेरोजगारीको चपेटामा आउनेछन् ।' यस कुराको खुलासा अन्तर्राष्टिय श्रम संगठन (आइएलओ) द्वारा भर्खरै जारी गरिएको वाषिर्क प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ । प्रतिवेदन विश्वमा कायम रहेको विद्यमान बेरोजगारप्रति लक्षित रहेको छ । रिपोर्टका अनुसार सन् २००९ को अन्त्यसम्म बेरोजगारी व्यक्तिहरुको संख्या सन् २००७ को तुलनामा १.८ करोडदेखि ३ करोडसम्म बढ्नेछ । यति मात्र होइन, स्थिति झनै खराब भएमा यो तथ्यांकले ५ करोड पनि नाघ्न सक्छ ।

प्रतिवेदनमा भनिएको छ, 'विकासोन्मुख अर्थव्यवस्थाहरुमा २० करोड श्रमिकको आयस्तर खस्कँदा उनीहरु अत्यन्त गरिबीको स्थितिमा पुग्नेछन् ।' आइएलओका महानिर्देशक जोन सोभामियाले जेनेभाबाट जारी बयानमा भनेका छन् 'हाम्रो सन्देश वास्तविकताको धरातलमा छ । हामी कसैलाई डराउन चाहन्नौ । यो समयमा हामी विश्व रोजगार संकटको सामना गरिरहेको छौं । धेरै देशका सरकारहरुले यस कुरालाई निकै नजिकबाट बुझेका छन् र यसको समाधानका लागि उनीहरु लागि पनि परेको छन् । तर यो स्थितिबाट निजात पाउनका लागि ठोस निर्णायक र आपसी सहयोगका माध्यमबाट कठिन कदम उठाउनुपर्ने हुन्छ ।'

रिपोर्ट अगाडि भन्छ, नोभम्बर २००८ को आइएमएफको तथ्यांक अनुसार सन् २००९ मा विश्वव्यापी बेरोजगारीको दर बढेर २००७ को ५.७ प्रतिशतबाट ६.१ प्रतिशतसम्म पुग्नेछ । यसका कारण सन् २००७ को तुलनामा सन् २००९ मा विश्वव्यापी बेरोजगारीको संख्यामा १.८ करोडले वृद्धि हुने अवश्यम्भावी छ । यदि स्थिति अत्यन्तै प्रतिकूल भएमा तथ्यांक ६.५ प्रतिशतमा पुग्नेछ र सन् २००९ को वर्षा सन् २००७ को तुलनामा ३ करोडका संख्याले बेरोजगारी बढ्नेछ ।

आइएलओद्वारा जारी सो प्रतिवेदनले उसैले गत वर्ष अक्टूबर महिनामा तयार पारेको तथ्यांकहरुलाई सही देखाइरहेको देखिन्छ । त्यस समयमा आइएलओले २००९ मा संसारभरि बेराजगारहरुको संख्यामा १.५ देखि २ करोडको वृद्धि हुनेछ भनेको थियो । प्रतिवेदनमा लेखिएको कुरालाई ध्यान दिने हो भने स्थिति अनुकुल नभएको स्थितिमा बेरोजगारीको तथ्यांक बढेर ७.१ प्रतिशत सम्म पुग्नेछ । अर्थात् २००९ मा बेरोजगारहरुको संख्यामा ५ करोडले वृद्धि हुनेछ । त्यस्ता व्यक्तिहरु जो ठीक तरिकाले आफ्ना र परिवारका भरणपोषण गर्न सक्दैनन या ती व्यक्तिहरु जसको आय प्रतिदिन दुई डलर छ तिनको संख्या बढेर १.४ अरब हुनेछ । प्रतिवेदनमा भनिए अनुसार रोजगारमा भएका तर बढ्दो आर्थिक संकटमा धनको कमीका कारण सुरक्षा स्थिति नभएका जागिरवालाहरुको संख्या पनि बढ्नेछ ।

संसारभर ठूलो संख्यामा यस्ता श्रम छन् जसको अहिलेसम्म समुचित परिचालन या उपभोग हुन सकेको छैन । यस्ता वर्गमा खास गरी महिला र युवाहरुलाई ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता रहेको बताइएको छ । रिपोर्टको भनाई छ, 'यदि मानिसहरुलाई उत्पादकतायुक्त लगानीभन्दा एउटा राम्रो जागिर प्राप्त हुन्छ भने यसबाट आर्थिक विकासको दर बढ्न सक्नेछ । सन् २००८मा उत्तर अमेरिका र मध्यपूर्वमा बेरोजगारहरुको संख्या सबभन्दा बढी थियो । यसपछिको स्थिति मध्य र दक्षिण पूर्वी युरोप र सब सहारा अफ्रिका र ल्याटिन अमेरिकाको थियो ।' बेरोजगारीको सबैभन्दो तल्लो स्तर पूर्वी एशियामा थियो भने त्यसपछिको अवस्था दक्षिण एशिया र दक्षिण पूर्व एशियाको रहेको पनि आइएलओले जनाएको छ ।

अध्ययनमा बताइए अनुसार सब सहारा र दक्षिण एशिया यस्ता क्षेत्र हुन् जहाँ श्रम बजारको स्थिति भयावह छ । यी क्षेत्रहरुमा रोजगारवाला गरिबहरुको तथ्यांक सबभन्दा बढी छ ।